तिढा ..

By SameerBapu on from https://sameerbapu.blogspot.com

एका रणरणत्या दुपारी सुनीताने कानूबाबापाशी वाढेगावात मस्क्यांच्या घरी निरोप पाठवला की, "कस्तुराला शक्य तितक्या लवकर माहेरी पाठवून देण्याची तजवीज करा." आपली आई विमलबाई हिला न विचारता सुनीताने हा कारभार केला होता. आठवड्याने कानूबाबा सहज विमलच्या घरी आला तेंव्हा गप्पांच्या ओघात त्यानं सुनीताने दिलेल्या सांगाव्याचा उल्लेख करताच विमल चाट पडली. आपल्याला न विचारता इतका मोठा निर्णय आपल्या लेकीने का घेतला असावा या विचाराच्या भुंग्यानं तिचं मस्तक पोखरून काढलं. रानात खुरपणीला गेलेली सुनीता माघारी येऊपर्यंतही तिला दम निघाला नाही. कानूबाबा घरातून बाहेर पडताच, पायताणं पायात सरकावून धाडदिशी दारं आपटून ताडताड ढांगा टाकत ती रानाकडे निघाली. वाटेनं तिच्या डोक्यात विचारांचं मोहोळ उठलं होतं. सात आठ वर्षापूर्वीचा तो दिवस तिला अजूनही टक्क आठवत होता ज्यादिवशी गोविंदनं आपल्याच माणसांच्या रक्तानं कुऱ्हाडीचं पातं माखवलं होतं.त्या दिवशी आक्रीत घडलं होतं. सकाळ उजाडताच जो तो आपल्या कामाला लागला होता. तरणाबांड गोविंद झपाझप पावलं टाकीत रानाकडे निघाला होता. त्याच्या कपाळावरची नस तडतड उडत होती. कानशिलं तापली होती, डोळ्यांतनं लालबुंद अंगार बाहेर पडत होता. श्वास वेगाने सुरु होते, लोहाराचा भाता आतबाहेर व्हावा तसा त्याचा छातीचा पिंजरा वरखाली होत होता, मुठी गच्च आवळल्या होत्या, तटतटून फुगलेल्या धमन्यातलं रक्त तापलेलं होतं. झेंडू फुटावा तसा रसरसून निघाला होता तो. काटंकुटं, दगड धोंडं तुडवून त्याचे पाय फुफुट्याने गच्च भरले होते. सदरा घामानं भिजला होता. केंव्हा एकदा रानात जातो आणि आपली रक्ताची तहान भागवतो असं त्याला झालं होतं. वाटेत गोरखचं शेत लागलं, नेहमी दोन शब्द बोलून जाणारा गोविंद कसल्या तरी तंद्रीत पुढं जातोय, त्याच्या हातात कुऱ्हाड आहे आणि डोळयात लाव्हा आहे हे पाहून गोरखला कसंसंच वाटलं. त्यानं गोविंदला हाळी देऊन पहिली पण ऐकून न ऐकल्यासारखं करत गोविंद वेगाने पुढे निघून आला. चिंचेचा माळ ओलांडून सावल्यांचा बेटातून चालताना त्याच्या अंगावर शिरशिरी आली, रोरावणारा वारा त्याच्या कानात शिरला त्यासरशी त्यानं अंगाला झटका दिला, मोठ्याने खाकरला. सावध होत पुन्हा आपल्या सावजाच्या दिशेने निघाला. गंगाधर तात्यांनी त्याला आवाज दिला तर त्यानं नुसते हातवारे करून जाऊन येतोची खून केली, पण त्यांनादेखील थोडंसं अजब वाटलं. गालांड्याच्या वस्तीजवळची कुत्री रोज त्याच्या पायापाशी घुटमळत कारण घरून रानाकडे येताना तो कुत्र्यांसाठी भाकर आणायचाच. आतादेखील काही कुत्री आणि त्यांची पिलं त्याच्या वासानं वाटंवर कडेला उभी राहिली. तो जवळ येताच लाडानं त्याच्या पायात शिरली. रोज त्यांना कुरवाळणाऱ्या गोविंदनं आधी हाडहूड केलं, पण कुत्री गेली नाहीत. त्यांच्यामुळे पावलं अडखळू लागल्यावर मात्र तो वैतागला. लेकुरवाळी असलेल्या पांढऱ्या कुत्रीच्या पेकाटात त्यानं जोरात लाथ घातली. त्या सरशी ती कुत्री उडून पडली. जोरानं विव्हळू लागली. तिच्या आवाजानं सगळीच कुत्री विव्हळू लागली. एकाएकी कुत्र्यांचा गलका वाढल्यानं कालिंदीकाकू बाहेर आली आणि गोविंदनं कुत्र्यांना हिडीसफिडीस केल्याचं पाहून ती चकित झाली. "आवं भावजी, गोविंद भावजी !" अशा हाका मारेपर्यंत गोविंद तिच्या नजरेच्या टप्प्यातून पुढे गेला होता. आणखी एक मैलभर चालून गेल्यावर साळुंख्यांच्या बांधावर पोहोचताच गोविंदला आपलं शेत दिसू लागलं. काळ्या मऊशार मातीत दोन ठिपके दिसत होते. दामूअण्णा आणि त्यांचा पोरगा नाथा कुसळे ! त्यानं डोळे विस्फारून बघितलं आणि तेच असल्याची खात्री करून घेतली. कुऱ्हाडीच्या दांड्यावरची पकड घट्ट केली आणि मागच्या अंगाने जात त्यानं आधी वस्तीची मागची बाजू गाठली. तिथून नाथाला आवाज देताच चकित झालेला नाथा मागच्या बाजूला आला. क्षणाचाही विलंब न लावता गोविंदने त्याचं मुंडकं धडावेगळं केलं. रक्ताची कारंजी त्याच्या अंगावर उडाली. झटापटीच्या आवाजानं दामूअण्णा थोडा बावरला, भास झाला असावा समजून तो पुन्हा दंडात उतरला. हातातला टिकाव बाजूला सारून दारं धरू लागला. मध्येच त्यानं नाथाला हाळी दिली. पलीकडून काहीच आवाज आला नाही. सुंसुं आवाज करत वारं वाहत होतं. ओल्या मातीचा गंध वाऱ्यावर पसरला होता, नुकतीच जागी झालेली जुंधळ्याची ताटं कावरीबावरी होऊन बघत होती. झाडांवरच्या पाखरांनी चोची उघडल्या होत्या, ढोलीतली होल्यांनी आळस झटकला आणि एकामागोमाग एक त्यांनी आकाशात झेप घेतली. उंच आभाळात फिरणाऱ्या घारींना आव्हान देत त्यांचे थवे भिरभिरू लागले. आभाळात गलका वाढला, पंखांची फडफड वाढली आणि सावधपणे पावलांचा आवाज न करता आलेल्या गोविंदने आपल्या दामूअण्णाच्या पाठीत सपासप कुऱ्हाडीचे घाव घातले. त्याच्या फासळ्यांचे तुकडे झाले तरी तो घाव घालत होता. लाकडाची ढलपी फोडून काढावी तसं त्यानं दामूअण्णाची खांडोळी केली. दामूअण्णांच्या किंकाळ्यांनी आसमंत थरारून गेला, पाखरांचा गोंगाट अनावर झाला, झाडं गहिवरून गेली. एकाएकी मेघ दाटून आलं, सूर्य झाकोळला गेला. वारं जागच्या जागी थांबलं. कुसळ्यांच्या शेतातलं पाणी लालभडक झालं, मातीला शहारे आले. भुईमुगाचे कोवळे हिरवेपिवळे कोंब लाल झाले. घारी खाली येऊन घिरट्या घालत होत्या आणि गोविंद त्या दोघांची मुंडकी हातात घेऊन उभा होता !दामूअण्णा कुसळे हे गोविंदचे चुलते. नाथा त्याचा सख्खा चुलत भाऊ. गोविंदचे वडील रामनाथ आणि दामूअण्णा यांची सामायिक जमीन होती. त्याचे बरेच वाद होते. त्यावरून त्यांची अनेकवेळा भांडणं होत. रामनाथांचा कल पडतं घेण्याकडे असल्याने ते थोरले असूनदेखील दामूच्या तोंडाला कधी लागत नसत. दामूअण्णा जसा बेरकी, कपटी, स्वार्थी होता तसाच त्याचा पोरगा नाथा हा देखील त्याच्या पावलावर पाऊल टाकून होता. विमलकाकू, सुनीतामी गोविंद, कस्तुरा कुणालाही टोमणे मारताना तो वयाचा विचार करत नसे. कुचेष्टा करून फिदीफिदी हसे. गोविंदचे हात शिवशिवत पण आपल्या वडीलांची शिकवण आठवून तो गप्प राही. सहा महिन्यापूर्वी पक्षाघाताचा झटक्याने रामनाथांचा मृत्यू झाला. आपल्या सोशिक, स्वाभिमानी आणि हळव्या स्वभावाच्या बापाचं एकाएकी जाणं गोविंद आणि सुनीताला हेलावून गेलं. विमलबाईवर मोठा आघात झाला. सासरा वारल्याच्या दिवसापासून सुनीताचा नवरा जयवंत हा आपल्या मेव्हण्याला धीर देण्यासाठी वारंवार येऊ लागला. सुनीताला हायसं वाटलं. त्याचं वागणं बघून विमलबाईला वाटलं की आपल्याला एक नसून दोन पोरं आहेत. पण गोविंदने एकाएकी चुलता आणि भाऊ एका फटक्यात खलास केल्याचा त्यांना धक्का बसला. आपला पोरगा इतका टोकाला कधीच जाऊ शकणार नाही याची त्यांना खात्री होती मी,मग असं कसं काय घडलं या कोडयाने त्यांना जन्मभर छळलं. गोविंदने तर यावर एक अवाक्षरदेखील काढलं नाही. खटला उभा राहिला, अत्यंत थंड डोक्याने खून केल्याबद्दल गोविंदला वीस वर्षांची सजा लागली. गोविंद जेलमध्ये गेल्यावर विमलबाईने भावकी सूड घेईल म्हणून कस्तुराला तिच्या लेकरांसह माहेरी पाठवून दिलं. अशा वेळी विमलबाईला धीर देण्यासाठी म्हणून सुनीता आणि जयवंत त्यांच्यापाशी येऊन राहिले. काही दिवसासाठी म्हणून आलेल्या जयवंताने तिथं कायमचंच बस्तान मांडलं. अर्थात विमलबाईला त्याची मदतच झाली. नवरा जेलमध्ये गेल्याने कस्तुराची अवस्था वाईट झाली. माहेरी भावजयांची बोलणी खात जगण्याची पाळी आली. विमलबाई घरातून बाहेर पडायची बंद झाली. गावानं गोविंदच्या नावानं छीथू केल्यानं त्या पार कोलमडून पडल्या. शिवाय भावकीनं संबंध तोडले. त्या अगदी एकाकी पडल्या. शेत काही महिने तसंच पडून राहिलं. नंतर जयवंतनंच तिथं नांगरटीची कामं सुरु केली. हळूहळू त्यानं रामनाथाच्या हिश्श्याची जेव्हढी जमीन होती ती कसायला सुरुवात केली. दोन सालगडी ठेवले आणि तो फक्त त्यांच्यावर नजर ठेवू लागला. वीस एकराचं रान होतं. पाटपाणी मुबलक होतं. पिकं जोमानं आली, ऊसाचा फड दाटीवाटीनं गच्च फुलून आला, गव्हाच्या लोंब्यांनी बाळसं धरलं. वर्षामागून वर्षे गेली आणि जयवंतच्या खिशात पैसा खेळू लागला. त्या सुखातून त्याचं बाहेरख्याली होणं सुनीताला जाणवू लागलं. एका सांजंला तिने त्याचा पाठलाग केला, म्हसोबाओढ्याच्या पलीकडं पारूबाईच्या घरात शिरलेल्या जयवंताचं बोलणं तिनं कान लावून ऐकलं, तिचा चेहरा भीतीने पांढरा फटक पडला. ती घाईने घरी निघून आली. सकाळ होताच तिने कानूबाबाला गाठलं. कस्तुराला ताबडतोब सासरी येण्याचा सांगावा त्यांच्यासोबत धाडला.आपल्या लेकीने इतका मोठा निर्णय आपल्या परस्पर का घेतला याचं कोडं पडलेली विमल हातघाईने वस्तीवर आली. तिला पाहून सुनीताने तिच्या कुशीत धाव घेतली. ती हमसून हमसून रडू लागली. मनात कोणताही किंतु न ठेवता सगळी कहाणी तिने आईपाशी कथन केली. ती ऐकून विमलबाईच्या डोळ्यांना धारा लागल्या. दोनेक दिवसात आपली पोरं घेऊन कस्तुरा सासरी परतली आणि ती येण्याच्या एक प्रहर आधी सुनीता आपल्या सासरी निघून गेली. कस्तुराला काही दिवस चुकल्याचुकल्यासारखं वाटलं पण नंतर ती रुळून गेली. रात्र झाली की विमलला आपला नवरा आणि पोरगा डोळ्यापुढे दिसू लागतो. तिच्या डोळ्यांना अश्रूंच्या धारा लागतात. त्याचवेळी संतापाने तिच्या मुठीही आवळतात. पण आपल्या मुलीच्या सौभाग्यापायी ती जयवंताला तळतळाट देऊ शकत नाही. झालं असं होतं की रामनाथ मरण पावल्यानंतर जयवंतानेच गोविंदच्या डोक्यात राख घातली होती, सूडाग्नी पेटवला होता. त्याला भरीस पाडलं होतं आणि नंतर जमिनीवर डोळा ठेवून शहाजोगपणाचा आव आणत तो तिथं येऊन राहीला होता. त्याचा सगळा डाव कळाल्यावर सुनीता उन्मळून पडली होती. त्यामुळेच तिने कस्तुराला तडकाफडकी परत बोलवलं होतं. आपण भिकेला लागलो तरी चालेल पण ज्याचा त्याचा शेर ज्याला त्याला देण्यासाठी हा तिढा सोडवणं हे तिच्यासाठी अग्नीपरीक्षेहुन कमी नव्हतं. हा जीवेघेणा तिढा सोडवताना काळजातला बाभूळकाटा खोल ररुतून होता, डोळ्यातलं पाणी लपवत ओठावर कृत्रिम हसू आणून ती सासरी निघून गेली, कायमची !- समीर गायकवाड                                               
You must login to tell this story to your friend(s). No account yet? Join now, it's simple and of course free!
You must login to share this story to a group. No account yet? Join now, it's simple and of course free!
  • 3
  • Bury
  • Vote

You must login to vote this story. Don't have an account yet? Join now, it's simple & free!

You must login to bury this story. Don't have an account yet? Join now, it's simple & free!

लॉगिन To MarathiBlogs : मराठीब्लॉग्स

No account yet? Join us now, it's free!